De Eerste Stappen: Laarzen als Puur Gereedschap
Rond 1900 dienden laarzen uitsluitend praktische doelen. Werklaarzen van onbewerkt leer beschermden boeren, mijnwerkers en soldaten tegen modder, water en gevaar. De constructie was eenvoudig: een hoge schacht, dikke zool, metalen beslag of houten hakken voor stabiliteit. Schoenmakers produceerden deze modellen met de hand, waarbij de keuze van leer bepaalde hoe lang een paar meeging. Rijlaarzen voor officieren vormden een uitzondering; deze waren van soepeler kalfsleer, met een gevouwen boord en een beklede binnenkant. Toch bleef het onderscheid tussen werk en status duidelijk zichtbaar.
In de jaren twintig veranderde dit beeld geleidelijk. De opkomst van gemotoriseerd verkeer vroeg om beschermend schoeisel. Laarzen voor motorrijders, gemaakt van dikker leer met verstevigde enkels, werden populair bij zowel chauffeurs als vroege enthousiasten. Tegelijkertijd betraden laarzen het vrouwelijke modebeeld: de rubberen regenlaars, geperfectioneerd door Arthur Wellesley in 1856 maar pas breed gedragen in de vroege twintigste eeuw, werd een vast onderdeel van het vrouwelijke toilet.
Hollywood en de Stoute Jaren Veertig
De Tweede Wereldoorlog bracht laarzen opnieuw naar het front, maar tegelijkertijd naar het witte doek. Amerikaanse legerlaarzen, de zogeheten “service boots” met hun karakteristische teenkappen en rubberen zolen, werden na de oorlog door veteranen voortgedragen als civiel kledingstuk. Deze pragmatische erfenis zou later de basis vormen voor werklaarzenmerken die nog steeds bestaan.
Belangrijker voor het modebeeld waren de cowboylaarzen. Westernfilms uit de jaren veertig en vijftig, met sterren als John Wayne en later James Dean in “Giant” (1956), maakten de cowboyboot tot een gewild item ver buiten het Amerikaanse Westen. De laars kenmerkte zich door een hoge schacht, spitse neus en versierde schachten met stiksel. Italiaanse schoenmakers, met name uit Florence, begonnen deze stijl in de jaren vijftig te kopieren voor een Europees publiek. Het onderscheid tussen “riding boots” met lage hak en “fashion boots” met hogere hak ontstond in deze periode.
De Revolutie van de Jaren zestig en zeventig
De jeugdcultuur van de jaren zestig herdefinieerde de laars radicaal. In 1965 introduceerde André Courrèges de “go-go boot”: een witte, knielange laars met lage blokhak, gemaakt van PVC of leer. Deze laars, gedragen door modeltjes en popsterren als Nancy Sinatra, symboliseerde de futuristische esthetiek van het ruimtevaarttijdperk. De maatvoering was opmerkelijk: de schacht sloot strak om het kalf, waardoor de laars alleen paste bij slanke benen.
Parallel hieraan ontstonden subculturele laarzen die tot op de dag van vandaag herkenbaar zijn:
- Dr. Martens 1460: gelanceerd in 1960, met de kenmerkende gele Z-stiksel, luchtgekussene zool en geolied leer. Oorspronkelijk werklaars, geadopteerd door skinheads, punkers en later grunge-artiesten.
- Chelsea boots: geperfectioneerd in de jaren zestig door Beatles-lid George Harrison, met elastische inzet aan de zijkanten en een karakteristieke lus aan de achterzijde.
- Plateaulaarzen: gedragen door glamrock-artiesten als David Bowie en Elton John, met zolen van vijf tot tien centimeter dik.
De jaren zeventig voegden hieraan toe: de over-the-knee laars, gepopulariseerd door Jane Fonda in “Klute” (1971), en de leren motorlaars als symbool van rebellie, versterkt door films als “Easy Rider” (1969) en “The Wild One” (1953, maar herontdekt in deze periode).
De Excesjaren tachtig en het Minimalisme van de negentig
De jaren tachtig brachten een explosie aan laarzenvarianten. Cowboylaarzen maakten een comeback, nu versterkt door de urban cowboy-trend en films als “Footloose” (1984). Gelijktijdig ontstonden de “pixie boot” (een enkellaars met puntige neus, populair bij new wave-artiesten) en de militaire combat boot, gedragen door zowel mannen als vrouwen.
Italiaanse ontwerpers als Gianni Versace en Giorgio Armani transformeerden de laars in een luxeobject. Versace’s collecties uit 1982-1985 toonden laarzen van slangenleer met gouden medusa-emblemen; Armani presenteerde soepele, onder de knie vallende laarzen in neutrale kleuren die bij zijn ongestructureerde jasjes pasten.
| Periode | Dominante laarsstijl | Materialen |
|---|---|---|
| 1980-1985 | Cowboylaars, pixie boot | Gepolijst leer, slangenprint |
| 1985-1990 | Overknee, bikerboot | Gelakt leer, metalen beslag |
| 1990-1995 | Chelsea boot, army boot | Geolied leer, suede, canvas |
| 1995-2000 | Platformlaars, chunky boot | Synthetisch leer, rubber |
De negentigigaren reageerden met twee tegenstrijdige bewegingen. Aan de ene kant het grunge-fenomeen: onverzorgde Dr. Martens, versleten combat boots, functioneel en anti-mode. Aan de andere kant het “heroin chic” van ontwerpers als Calvin Klein, waarbij elegante, hoge laarzen in zwart leer werden gecombineerd met minimalistische jurken. De lanceering van de Prada “monolith boot” in 1996, met zijn karakteristieke gezoolde zool, markeerde het begin van de technische laars als luxe-item.
Het Millennium en de Democratische Luxe
De 21e eeuw bracht fragmentatie en tegelijkertijd herwaardering. Ugg-laarzen, oorspronkelijk surfersschoeisel uit Australië, werden in 2003 een wereldwijd fenomeen. De controversiële schapenwollen laars, door critici als lelijk bestempeld, demonstreerde hoe comfort een dominante waarde werd in schoenmode.
Tegelijkertijd herleefde de chelsea boot door ontwerpers als Hedi Slimane bij Saint Laurent (2012-2016), die de laars smal, puntig en rock-‘n-roll maakte. De “sock boot”, geïntroduceerd door Vetements in 2015 en daarna door Balenciaga, vervaagde de grens tussen schoen en kledingstuk met een strakke, gebreide schacht.
Duurzaamheid introduceerde nieuwe materialen: veganistisch leer, gerecycled rubber, en innovaties als Piñatex (ananasvezel) en Desserto (cactusleer). Merken als Stella McCartney, pionier sinds 2001, bewezen dat laarzen zonder dierlijke producten commercieel viabel zijn.
De Laars vandaag: Eclectisme als Norm
Huidige collecties tonen geen enkele dominante stijl, maar een co-existentie van historische verwijzingen. De westernlaars herleeft bij Isabel Marant en Bottega Veneta. De Dr. Martens 1460 viert zijn 65-jarig bestaan als bestseller. Legerlaarzen worden door ontwerpers als Demna Gvasalia bij Balenciaga vervormd tot extreme proporties. De “kitten heel boot” combineert de elegantie van de jaren vijftig met hedendaagse draagbaarheid.
Wat consistent is gebleven: de laars als maatstaf voor maatschappelijke verandering. Van werkschoen tot statussymbool, van subcultureel statement tot democratisch massaproduct. U kiest uit dit spectrum niet alleen op basis van smaak, maar ook van de identiteit die u daarmee uitdrukt.